Jeżeli po wielu poszukiwaniach znalazłeś już odpowiednią ofertę pracy dla siebie, warto zastanowić się nad napisaniem swojego CV i oczywiście listu motywacyjnego oraz przygotowaniem do rozmowy kwalifikacyjnej. Zachęcamy do zapoznania się z przykładowym CV i listem motywacyjnym:

1. CURRICULUM VITAE (ŻYCIORYS ZAWODOWY)

Rynek pracy w Polsce charakteryzuje się dużym bezrobociem, w związku z czym pracodawcy otrzymują mnóstwo odpowiedzi na ogłoszone oferty pracy. Osoba dokonująca wstępnej selekcji ma najczęściej kilkanaście sekund na podjęcie decyzji o dalszym rozpatrywaniu lub odrzuceniu danej kandydatury- w tym przypadku Twojej. Z reguły czyni to na podstawie nadesłanego CV. Dlatego też od zwięzłości informacji zawartych w CV oraz ich graficznej formy w dużym stopniu zależy zakwalifikowanie Cię do węższego grona kandydatów.

Zanim zaczniesz pisać CV:

• zdobądź jak najwięcej informacji o firmie, w której chcesz się zatrudnić,
• jeśli to możliwe porozmawiaj z zatrudnionymi pracownikami - mogą być źródłem cennych informacji na temat procesu rekrutacji,
• dokonaj samooceny i zastanów się jaki kandydat będzie najbardziej pożądany przez pracodawcę,
• zastanów się, które fakty mogą mieć największe znaczenie dla pracodawcy,
• napisz sobie szkic CV i opracuj go językowo, zredaguj całość graficznie.

CV powinno składać się z następujących części:

• nagłówek - umieszczony na górze, na środku strony,
• dane osobowe i teleadresowe,
• wykształcenie - powinno być przedstawione w odwrotnym porządku chronologicznym, zaczynając od szkoły, którą skończyłeś/aś całkiem niedawno,
• informacje o ukończonych kursach, posiadanych uprawnieniach,
• doświadczenie zawodowe - również powinno być przedstawione w odwrotnym porządku chronologicznym zaczynając od pracy, którą obecnie wykonujesz lub wykonywałeś/aś,
• działalność dodatkowa - np. informacje o działalności w samorządzie studenckim,
• znajomość języków obcych,
• znajomość programów komputerowych,
• wyjątkowe osiągnięcia, uzyskane wyróżnienia,
• informacje dodatkowe (hobby), prawo jazdy
• opis poszukiwanej pracy (sektor, region, cel zawodowy),
• referencje i zgoda przełożonego na podanie jego danych w Twoim CV

Jak powinno wyglądać poprawne CV:

• napisz go na białym papierze formatu A4,
• jego objętość to maksimum 2 strony maszynopisu,
• powinien mieć logiczną i uporządkowaną strukturę,
• musi być przejrzysty - zbyt duża ilość informacji napisana drobnym drukiem, bez zachowania odstępów zniechęca do czytania,
• należy go pisać pod kątem pracy, o którą właśnie się starasz,
• nie należy w nim kłamać, ale można nie pisać o wszystkim (życiorys to nasza reklamówka - powinien podkreślać prawdziwe atuty),
• zaznacz swoje osiągnięcia, używaj czasowników, które podkreślają to, co robiłeś/aś
• przy opisywaniu swojej kariery zawodowej poświęcaj więcej miejsca stanowiskom czy branżom będącym w związku z pracą, o którą się starasz,
• pisząc o swoich osiągnięciach zawodowych podawaj fakty,
• korzystaj z aktywnych czasowników w czasie przeszłym (np. wykonywałem, ...),
• podkreślaj te informacje o sobie, których oczekuje pracodawca na określonym stanowisku.

Najczęściej spotykane błędy w CV:

• pomijanie istotnych informacji takich jak, np.: wykształcenie, kluczowi pracodawcy itp.,
• podawanie nieprawdziwych danych dotyczących wykształcenia lub zatrudnienia,
• stosowanie subiektywnej charakterystyki własnej osoby,
• dziury w chronologii: wszystkie luki w Twojej karierze zawodowej powinny być wyjaśnione w sposób jasny i bezpośredni,
• podawanie długiej listy zainteresowań, hobby,
• należy wystrzegać się kolorów, rysunków. Druk wytłuszczony , kursywę lub podkreślenia należy stosować bardzo oszczędnie; i żadnych informacji nie należy podawać WIELKIMI LITERAMI!!!,
• dostarczanie CV starego, zniszczonego, poskreślanego, poprawianego, źle skonstruowanego lub nieprzystosowanego do stanowiska, o które się ubiegasz.

Po przeczytaniu Twojego CV pracodawca powinien uzyskać odpowiedzi
na następujące pytania:

• Kim jesteś?
• Co potrafisz?
• Jakie dotychczas odniosłeś/aś osiągnięcia w pracy społecznej, dodatkowej działalności, stażu itp.?
• Jakie zdobyłeś/aś doświadczenie na poprzednich stanowiskach?
• Jaki pożytek odniesie firma po zatrudnieniu Ciebie?

2. LIST MOTYWACYJNY

Niezbędnym elementem przy ubieganiu się o pracę, oprócz CV oczywiście, jest list motywacyjny (stanowi on 50% uzupełnienia Twojego życiorysu). Co więcej, uważa się, że oba te składniki dają 100 procentowy sukces w pierwszej fazie starań o pracę i w rezultacie doprowadzenie do rozmowy kwalifikacyjnej.

Na dobrą sprawę nie ma sprecyzowanego schematu listu motywacyjnego. Jest on po prostu indywidualną sprawą każdej osoby ubiegającej się o pracę i stanowi bez wątpienia rozwinięcie Twojego CV.

W liście należy podkreślić tylko i wyłącznie mocne strony i nadać swojej aplikacji bardziej osobisty charakter. Ogólnie mówiąc, Twój list motywacyjny powinien być oryginalny i interesujący. Powinieneś/powinnaś w nim odpowiedzieć na pytanie, jak przydać się w nowej firmie.

Co powinien zawierać list motywacyjny:

• podstawowe dane osobowe (imię i nazwisko, adres i telefon kontaktowy),
• datę i miejscowość
• dane adresata listu (nazwę firmy, dział firmy, imię i nazwisko osoby do której jest kierowany)
• musisz wyjaśnić o jakie stanowisko się ubiegasz i dlaczego jesteś zainteresowany/a pracą w tej firmie

Powinieneś/powinnaś podkreślić:

• aspekty swojej działalności dodatkowej, która może mieć znaczący wpływ na decyzje potencjalnego pracodawcy,
• spis osiągnięć zawodowych (jeżeli wcześniej pracowałeś/aś), podkreślając ich realizację; może to być potwierdzone uzyskanymi dyplomami, nagrodami lub wyróżnieniami,
• powinien zawierać prośbę o spotkanie kwalifikacyjne,
• musi być podpisany pismem komputerowym i własnoręcznym,
• na końcu podać spis załączników (o ile takie istnieją)

Zanim przystąpisz do pisania listu motywacyjnego, warto abyś odpowiedział/a sobie na dwa podstawowe pytania:

1. Dlaczego starasz się o tą pracę?
2. Dlaczego uważasz, że właśnie Ciebie należy zatrudnić?

Pamiętaj!!!

Nie powinieneś/powinnaś w liście motywacyjnym prosić o pracę - napisz w jaki sposób przydasz się firmie.

Forma listu motywacyjnego :

• musi być napisany na komputerze czytelną czcionką
• musi być wydrukowany na papierze dobrej jakości
• musi być napisany w schludnej i czytelnej formie z uwzględnieniem akapitów

3. DODATKOWE DOKUMENTY

Jeżeli jesteś osobą dopiero zdobywającą doświadczenie zawodowe pamiętaj, aby zawsze kończąc staż bądź praktyki poprosić swojego przełożonego o referencje pisemne oraz pozwolenie na podanie jego danych w swoim CV (być może Twój przyszły pracodawca zechce skomunikować się i porozmawiać na Twój temat bezpośrednio z Twoim byłym przełożonym).

Zgłaszając się do swojego przełożonego po opinię, postaraj się aby poświęcił on na jej napisanie trochę czasu i wysiłku. Bardzo ważne jest to, aby referencje nie były często powtarzanym schematem lecz wyróżniającym się pismem rekomendującym. Powinno ono zawierać kilka bardzo istotnych informacji o Tobie, które mogą bardzo pomóc w podjęciu decyzji o przyjęciu Cię na dane stanowisko. Przede wszystkim, muszą się w nim znaleźć:

• informacje o stażu pracy, zajmowanym stanowisku, awansach, sukcesach, wyróżnieniach,
• informacje o przyczynach rozstania się z firmą
• informacje o możliwościach bezpośredniego kontaktu z wydającym referencje,
• opinia własna przełożonego.

Referencje ustne

Pracodawcy poszukujący nowych pracowników bardzo często wykorzystują tę formę zbierania informacji o nich. Referencje ustne są dużo bardziej wiarygodne i obiektywne od referencji pisemnych. Bezpośredni kontakt z Twoim byłym przełożonym, może dać potencjalnemu pracodawcy potwierdzenie już wcześniej uzyskanych informacji i być czynnikiem decydującym w sprawie zatrudnienia Cię w firmie.

4. PRZYGOTOWANIE SIĘ DO ROZMOWY KWALIFIKACYJNEJ

Jeżeli chcesz znaleźć pracę, o jakiej marzysz, musisz zacząć od rozważenia jaką posiadasz wiedzę i umiejętności. Rozmawiając z przyszłym pracodawcą podczas rozmowy kwalifikacyjnej musisz umieć przekonywująco powiedzieć, co masz do zaoferowania. Musisz po prostu przedstawić swoje mocne strony.

Swoje mocne strony możesz poznać dzięki poniższym ćwiczeniom:

• po pierwsze - spisz na kartce papieru swoją wiedzę i umiejętności, które mogą Ci się przydać w przyszłej pracy,
• po drugie - patrząc na swoją listę umiejętności spróbuj uszeregować te, które Twoim zdaniem są ważne dla Ciebie - jest to niezbędny krok w sporządzaniu CV i listu motywacyjnego. Potem spróbuj dopasować konkretne umiejętności do ogłoszenia np. prasowego.

Etapem końcowym tych ćwiczeń powinna być twoja lista umiejętności, poparta konkretnymi przykładami z Twojego życia. Taka lista z całą pewnością pomoże Ci określić co umiesz i czego chcesz. Listę umiejętności możesz wykorzystać sporządzając swój SWOT.

Poniżej przedstawiamy Ci listę umiejętności, która będzie przydatna przy pisaniu CV i listu motywacyjnego. Po przeczytaniu każdego hasła, zastanów się, czy wykorzystywałeś/aś tę umiejętność w jakiejkolwiek pracy (staż, praktyki, praca wakacyjna).

5. ROZMOWA KWALIFIKACYJNA (INTERVIEW)

Znalazłeśł/aś idealne ogłoszenie, wysłałeś/łaś dobrze napisany życiorys i list motywacyjny i udało się.

Wreszcie jesteś umówiony/na na rozmowę kwalifikacyjną, a Twoi rozmówcy mają konkretny cel - muszą rozstrzygnąć, czy zostaniesz nowym pracownikiem firmy. Rozmowa ma formę dialogu. Radzimy Ci więc przed udaniem się na rozmowę kwalifikacyjną zebrać jak najwięcej wiadomości na temat danej firmy, ponieważ masz większe szanse, aby przekonać prowadzącego rozmowę, że jesteś rzeczywiście zainteresowany/na pracą w tej właśnie firmie. Możesz sobie przygotować zestaw pytań do pracodawcy, dotyczących warunków pracy i wymagań stawianych przez firmę oraz przewidywanego zakresu obowiązków i statusu działu, w którym ubiegasz się o pracę.

Do rozmowy kwalifikacyjnej odpowiednio się przygotuj. Na miejsce spotkania należy przyjść wypoczętym i odprężonym, w nienagannym i starannym ubraniu. Powinieneś/powinnaś zachowywać się swobodnie ale z umiarem. Nie dawaj po sobie poznać, że jesteś zdenerwowany. Przyjmij do wiadomości, że pracodawca też kiedyś był na Twoim miejscu i siedział po drugiej stronie biurka, przecież jako kandydat wiesz co masz do zaoferowania pracodawcy i jakie są Twoje największe atuty. Po prostu należy siebie dobrze przedstawić. Bądź nastawiony pozytywnie, odpręż się i uśmiechnij.

Osoba prowadząca interview zazwyczaj oczekuje od Ciebie tego, co zamieściłeś w swoim CV i liście motywacyjnym, czyli:

• czy Twoje kwalifikacje są prawdziwe i odpowiednie do danej pracy?
• czy Twoje doświadczenie zawodowe jest odpowiednie do danej pracy i tak dobre jak sugeruje Twoje CV?
• co takiego pominąłeś/aś w swoim CV lub formularzu aplikacyjnym?
• jakie są Twoje umiejętności interpersonalne?
• jakie są Twoje umiejętności komunikowania się?
• czy umiesz słuchać?
• czy możesz od razu rozpocząć nową pracę, czy też będziesz wymagać przeszkolenia?

Podczas rozmowy z być może przyszłym pracodawcą, nie unikaj jego wzroku, patrz mu często w oczy, zwłaszcza kiedy mówi do Ciebie, albo kiedy Ty mówisz coś istotnego. To dla rozmówcy bardzo ważny komunikat, świadczący o Twojej pewności siebie, o szczerości i odwadze. Zazwyczaj takich pracowników chce mieć każdy pracodawca.

Pytania do rozmowy kwalifikacyjnej można podzielić na kilka grup:

Pytania dotyczące motywów ubiegania się o dane stanowisko

• Jak długo szuka Pan/i pracy?
• Co wie Pan/i o naszej firmie i na jakim stanowisku chciałby/aby Pan/i pracować? (przy odpowiedzi na to pytanie musisz wykazać się wiedzą na temat firmy. Spróbuj powiązać własne umiejętności, kwalifikacje oraz zainteresowania z charakterem stanowiska, o które się ubiegasz)
• Jakie plany zawodowe wiąże Pan/i z naszą firmą?

Bardzo ważne jest aby dać pracodawcy do zrozumienia, że chcesz i zamierzasz pracować w jego firmie przez dłuższy czas)

Pytania dotyczące dotychczasowej edukacji

• Gdzie Pan/i studiował/a i dlaczego wybrał/a Pan/i właśnie tą uczelnię?
• Które przedmioty Pan/i lubił/a, a których nie i dlaczego?
• Czy w trakcie studiów udzielał/a się Pan/i w różnych organizacjach studenckich, kołach naukowych?
• Jaki wybrał/a Pan/i temat pracy licencjackiej/magisterskiej i dlaczego?

Pytania dotyczące dotychczasowej kariery zawodowej

• Jakie były Pana/i największe sukcesy i porażki w dotychczasowej karierze zawodowej? (pytanie to ma na celu poznanie Twoich mocnych i słabych stron. Nie należy odpowiadać, że nie odniosło się żadnej porażki, ale nie wolno też mówić o porażce, która z miejsca Cię dyskwalifikuje w staraniach o dane stanowisko).
• Jak zdobywał/a Pan/i pracę o okresie wakacyjnym?
• Czego nauczył/a się Pan/i w dotychczasowych miejscach pracy?

Pytania dotyczące wyobrażeń kandydata o przyszłej pracy

• Jak dużo czasu zajmie Panu/i wdrożenie się w pracę w naszej firmie?
• Czego spodziewa się Pan/i po pracy u nas?
• W jakim stopniu jest Pan/i dyspozycyjny/a?
• Kiedy spodziewa się Pan/i awansu?

Pytania dotyczące kompetencji i umiejętności zawodowych

• Jakiego wynagrodzenia się Pan/i spodziewa?
  (odpowiadając na to pytanie możesz zapytać o szczegółowy zakres obowiązków na stanowisku, o które się starasz. Możesz również zorientować się jak firmy o podobnej działalności płacą za takie stanowisko. W odpowiedzi możesz też podać przedział, np. od 1500 do 2000 złotych)
• Co nowego może wnieść Pan/i do naszej firmy?

Pytania dotyczące cech osobowości

• Dlaczego właśnie Pana/ią powinniśmy zatrudnić?
  (odpowiedz szybko na to pytanie. Jeśli będziesz zastanawiać się zbyt długo, pracodawca może pomyśleć, że nie jesteś przekonany czy to właśnie Ty nadajesz się na stanowisko, o które się starasz)
• Co jest Pana/i największą zaletą a co największą wadą?
  (jeśli zostanie zadane Ci takie pytanie nie zastanawiaj się zbyt długo nad odpowiedzią. Nie wymieniaj samych zalet i nie odpowiadaj, że nie masz wad. Wymień taką wadę, która mogłaby w pewnych sytuacjach okazać się zaletą, np. drobiazgowość)
• Jak przyjmuje Pan/i krytykę?
• Czy woli Pan/i pracę samodzielną czy w grupie?
• Jaką książkę Pan/i ostatnio przeczytał/a?

Jesteś właśnie po serii pytań, które zadawał Ci rozmówca. Możesz przystąpić do negocjacji z pracodawcą, dotyczących wynagrodzenia, ale zanim zaczniesz rozmawiać o pieniądzach powinieneś wiedzieć:

• jaka jest średnia wysokość wynagrodzenia na podobnym stanowisku w innych firmach w danym rejonie, o tym pisaliśmy (już wcześniej),
• jaki jest zakres wynagrodzeń w danej firmie oraz jaka była pensja osoby zatrudnionej wcześniej na tym samym stanowisku,
• jakie są Twoje własne potrzeby i wymagania.

O ile to możliwe opóźnij dyskusję na temat Twojego wynagrodzenia do momentu, kiedy pojawi się oferta pracy dla Ciebie. Postaraj się, aby rozmówca wymienił ofertę jako pierwszy - da Ci to lepszą pozycję przetargową. Ważne jest, abyś wiedział/a jaka jest Twoja wartość i w jaki sposób Twoja osoba przysłuży się firmie. Będzie Ci łatwiej negocjować z pracodawcą, jeśli sprawisz, że jesteś osobą entuzjastycznie nastawioną do życia. Musisz pamiętać, że negocjacje powinny być wygrane przez obie strony - czyli przez Ciebie i pracodawcę. Zawsze szukaj kompromisu. Większość pracodawców oczekuje negocjacji, także nie obawiaj się, że przez dyskusję na temat korzystnych warunków pracy, stracisz daną ofertę. Pamiętaj jednak, że musisz negocjować w sposób rozsądny i uzasadniony, a rozmowę zakończ w sposób przyjacielski. Kiedy już otrzymasz projekt umowy, upewnij się, czy ustalenia podczas negocjacji zostały zawarte w tym projekcie.

Przebrnąłeś/przebrnęłaś przez prawie wszystkie etapy rozmowy kwalifikacyjnej. W tym momencie firma może Ci zaproponować poddaniu się testom. Testy te mogą być różne, ale generalnie będziesz poddany próbie określenia Twoich cech osobowości i predyspozycji zawodowych. Mogą określać również Twoją przydatność na konkretnie stanowisko. Jeżeli na przykład zamierzasz zostać sprzedawcą, zostaniesz zbadany/a pod kątem umiejętności nawiązywania kontaktów z ludźmi. Jeżeli deklarujesz znajomość programów komputerowych, możesz zostać posadzony/a na stanowisku komputerowym w celu zaprezentowania swojego poziomu wiedzy w tej dziedzinie. Firma może Cię również zaprosić do udziału w grupowym lub indywidualnym rozwiązywaniu jakiegoś problemu z jej codziennej działalności. W ten sposób sprawdzą, czy jako kandydat potrafisz radzić sobie z dokumentami, ocenić ich ważność, zorganizować sobie pracę albo czy umiesz współpracować z innymi.

To jeszcze nie koniec. Po rozmowie wypada, a nawet jest to wskazane, napisać list z podziękowaniem za zaproszenie na interview. Czyniąc to prowadzący na pewno zapamięta Cię, jako osobę dobrze zorganizowaną i kulturalną. Taki list powinien uświadomić przedstawiciela firmy, że pilnie słuchałeś/aś tego, co mówił i że jesteś zadowolony/a z proponowanego stanowiska oraz potrafisz wykonywać daną pracę.

Przygotowały:

mgr Katarzyna Osaica była kierownikiem Biura Promocji Studentów i Absolwentów KARIERA przy Wyższej Szkole Handlowej w Kielcach. Swoje doświadczenie w codziennym szkoleniu studentów wykorzystała do zbiorczego opracowania techniki starań o pracę. Zawsze otwarta na potrzeby studentów jest przykładem pracownika, który realizuje swoje życiowe misje -" być przyjaznym dla każdego".

mgr Anna Szpak była jedną z najlepszych studentek Wydziału Ekonomii specjalności - Zarządzanie organizacjami gospodarczymi w WSH. Zna doskonale potrzeby środowiska studenckiego w zakresie poszukiwania pracy. Jako współautorka wniosła do opracowanie te potrzeby studentów, które nie są widoczne z pozycji Biura KARIERA

W powyższym tekście zostały wykorzystane materiały pochodzące ze stron:
www.ABCpraca.pl , "Poradnik dla poszukujących pracy", s.25
www.ABCpraca.pl , "Rozmowa kwalifikacyjna", s. 4
www.bestoferta.pl , "Poradnik - jak negocjować pensję"
www.ABCpraca.pl , "Rozmowa kwalifikacyjna", s.14