"POPATRZ NA SIEBIE"

I. Swój SWOT - do czego może Ci się przydać ?

Zapytany, o kim najczęściej w ciągu dnia myślisz, często odpowiadasz o sobie, a dokładniej o tym co robiłeś/aś, jak Ci poszło, czy możesz być z siebie zadowolony, czy raczej powinieneś/powinnaś zrewidować swoje postępowanie.

Ta naturalna tendencja do oceny własnego zachowania może się okazać niezwykle ważna w sytuacji przygotowywania się do procesu poszukiwania pracy. Twoja własna wiedza o tym jaki/a jesteś i co potrafisz stanowi punkt wyjścia do tworzenia Twojej oferty . Pojawia się jednak problem, czy dokonując swego rodzaju autorefleksji obejmujesz wszystkie obszary swojego osobistego kapitału, czy też w ocenie siebie koncentrujesz się na samych zaletach lub wadach. Czy ocena ta ma charakter neutralny (w miarę możliwości) czy też wynika z przeżywanych w danej chwili emocji.

Jak zatem poradzić sobie z uporządkowaniem wiedzy o sobie, w taki sposób by stanowiła ona kapitał, a nie zlepek przypadkowych, wyrywkowych, często sprzecznych ze sobą ocen.

Tu na ratunek przychodzi zaczerpnięta z nauk technicznych Analiza SWOT. Niezwykle prosta metoda porządkowania danych dla lepszego oglądu sytuacji w jakiej się znalazłeś/łaś. Przejrzystość i prostota tej metody polega na uzupełnieniu czterech obszarów: Twoich silnych stron (strenghts) , słabych stron (weaknesses) , szans - możliwości (opportunities) i zagrożeń (threats).

Metoda ta nasuwa konieczność głębszego przeanalizowania swojej sytuacji, cech osobowościowych, kompetencji, ale i ograniczeń, braków w wiedzy, umiejętnościach, orientacji w otaczającym świecie. Dla wielu osób początkowo przykra konieczność wypełnienia poszczególnych rubryk analizy SWOT staje się później niezwykle cennym narzędziem ułatwiającym proces autorefleksji, stymulującym wszechstronne spojrzenie na siebie i swoją sytuację życiową.

Co jest potrzebne aby zastosować metodę SWOT?

• Przekonanie, że jest to ważna i pożyteczna metoda.
• Odpowiednie warunki tj. trochę spokoju, kartka papieru, bo co zapisane to utrwalone.
• Otwarta postawa nastawiona na konfrontowanie własnych opinii z tym jak spostrzegają nas inni.
• Gotowość do pełnego opisu siebie, zarówno w cechach pozytywnych jak i negatywnych.

A zatem, jeżeli jesteś absolwentem/absolwentką albo jeszcze studentem/studentką to ważne jest żebyś miał/a, "swojego SWOTA" .

Wygląda to tak jak założony segregator, do którego w każdej chwili można "dorzucić" informacje, mając jednocześnie komfort polegający na tym, że informacje posiadane, są w każdej chwili dostępne, aktualizowane, wiesz gdzie szukać, nic nie zginie, nawet gdyby zawiodła pamięć. Przez analogię można pokazać, że "przerobiony osobisty SWOT" stanowi zaplecze dla autoprezentacji w postaci listu motywacyjnego, a także rozmowy kwalifikacyjnej.

Podstawowa korzyść, jaką przynosi SWOT to określenie własnych zdolności, preferencji, a co za tym idzie ustaleniu własnych oczekiwań względem drogi życiowej, czy jak mówią inni ścieżki kariery. Taka postawa kształtuje styl, bardziej świadomego, strategicznego podejścia do sposobów realizowania własnych celów życiowych.

SWOT stwarza również okazję do zaplanowania metody efektywnego wykorzystania pozytywnych osobistych zasobów i pracy nad neutralizowaniem złych nawyków oraz cech ograniczających możliwość znalezienia pracy.

Dokładna analiza wszystkich czterech czynników, zarówno tych dotyczących Twoich cech wewnętrznych, zdolności i kompetencji a także zewnętrznych obejmujących czynniki takie jak możliwości i zagrożenia, uświadamia konieczność wprowadzenia strategii opartej na wykorzystaniu w maksymalny sposób mocnych stron i pojawiających się okazji (możliwości), a jednocześnie zminimalizowaniu braków i zagrożeń.

Przykładowy SWOT (na wesoło)

Przedstawiona wyżej procedura zbierania i porządkowania informacji stosowana w praktyce działania w różnego rodzaju firm znalazła również zastosowanie w odniesieniu do własnej osoby i stanowi cenne narzędzie, pod warunkiem, że pozyskane w ten sposób informacje wykorzystasz dla zwiększenia swoich szans na rynku pracy.

II. Określenie własnych predyspozycji i umiejętności przydatnych w procesie poszukiwania pracy.

Lista cech i umiejętności przydatnych w poszukiwaniu pracy może być bardzo długa. Warto jednak skoncentrować się na kilku kategoriach umiejętności odnosząc je do poszczególnych etapów poszukiwania pracy tj. przygotowania się do procesu poszukiwania pracy i skutecznego działania w trakcie rekrutacji (rozmowy kwalifikacyjnej).

Na każdym z etapów wymagane są inne umiejętności, które przybliżają sukces.

• Pierwszy etap to przygotowanie (faza wstępna)

W trakcie przygotowywania ważna jest systematyczność i konsekwencja, otwartość poznawcza pozwalająca, uzyskać pełną orientację w otaczającej nas "rynkowej rzeczywistości".

Ważna jest umiejętność planowania i organizowania czasu (przeznaczenie odpowiedniego czasu na poszukiwanie czy przygotowywanie ofert, zdobywanie dodatkowych umiejętności), strategicznego działania choćby w obszarze ustalenia sobie priorytetów w swojej codziennej aktywności, czyli czy szkolisz się, szlifujesz język obcy, czy odbywasz kolejną wizytę towarzyską w tym tygodniu. Są to kwestie podejmowania właściwych decyzji. Etap ten dotyczy również konieczności posiadania umiejętności potrzebnych do przygotowania odpowiedniej aplikacji (list motywacyjny, CV, listy rekomendacyjne), czyli umiejętności właściwego stylistycznego i logicznego pisania tekstów.

Ciekawostką jest to, że pracodawcy coraz częściej sprawdzają umiejętności pisania tekstów, pism, projektów nie tylko po to żeby sprawdzić praktyczne umiejętności posługiwania się edytorami tekstów, ale dla przekonania się co do umiejętności poprawnego posługiwania się językiem ojczystym przez kandydatów do pracy.

Przygotowanie nakłada konieczność zdobycia odpowiedniej wiedzy o firmie, którą jesteś zainteresowany/a, o osobach prowadzących proces rekrutacji, o rodzaju stanowisk, których dotyczy oferta. Niezwykle ważne jest zaktualizowanie wiedzy o sobie, swoich pozytywnych cechach, umiejętnościach, szczególnie przydatnych w pracy na zgłoszonym przez firmę stanowisku, a także zdolnościach i preferencjach dotyczących pracy, którą chcesz podjąć.

• Drugi etap to rozmowa kwalifikacyjna i inne formy realizowanych procedur rekrutacyjnych .

Jest to czas poświęcony na autoprezentację, pozyskanie wiedzy o oczekiwaniach względem kandydata i negocjowanie warunków przyszłej pracy.

Ta część wymaga umiejętności skutecznego komunikowania się, kontroli emocjonalnej, asertywnej postawy (polegającej na trosce o własne prawa i interesy przy jednoczesnym szacunku i poszanowaniu potrzeb i praw innych ludzi) a przede wszystkim dobrej znajomości branży, którą jesteś zainteresowany/a. Powoli odchodzi się od przekonania, że wystarczy się umieć sprzedać. Wyedukowani pracodawcy są w stanie odróżnić bluff od wiarygodnej informacji. Praktyką działania wielu firm jest przygotowanie dla kandydatów do pracy kosza zadań, czyli tworzone są sytuacje stwarzające możliwość zweryfikowania prezentowanych kompetencji.

Istnieje jednak pewien paradoks polegający na tym, że położenie akcentu w poszukiwaniu pracy na znajomość branży i skoncentrowanie się na posiadanych kompetencjach bez umiejętności właściwej ich prezentacji, może spowodować dyskwalifikację już w przedbiegach.

3. Kilka zasad postępowania podczas rozmowy kwalifikacyjnej:

Przedstawienie się !!!!

Wiele osób w związku z przeżywanym stresem rozpoczyna spotkanie od podania powodu swojej wizyty np.

ja tu na rozmowę ...
przyszedłem/przyszłam w związku z ogłoszeniem o pracę ...

Jeżeli pracodawca nie zdąży włączyć się do rozmowy kandydat prezentuje siebie i swoje kompetencje w ciągu pierwszych 10, 15, a nawet 20 minut powodując irytację u drugiej strony, dlatego ważne jest utrzymanie naturalnej dynamiki rozmowy, polegającej na prowadzeniu partnerskiego dialogu, a nie "monologu skazańca" czy postawy "wystraszonego ucznia" mechaniczne odpowiadającego na stawiane mu pytania, pozbawionego silnej pozycji człowieka przekonanego o swojej przydatności dla danej firmy.

Dla zwiększenia poczucia pewności i komfortu podczas rozmowy warto usprawnić sposób komunikowania się stosując technikę " parafrazy " polegającej na powtarzaniu wypowiedzi rozmówcy dla lepszego zrozumienia, porządkowania informacji, zwrot taki może brzmieć:

O ile dobrze pana zrozumiałam to ...
Jak rozumiem pana propozycja dotyczy ...
Myślę, że oczekiwania pana firmy ...

Parafraza pozwala zadbać o większy komfort dla osób uczestniczących w procesie rekrutacji

Komunikat ja

moim zdaniem ...
w mojej opinii ...

Asertywna komunikacja w sytuacjach krytyki

niestety, nie mogę zgodzić się z tą opinią ...
przykro mi, myślę o sobie inaczej, ...
cieszę się, mam podobne zdanie w tej kwestii ...

Kontrola nad spójnością mowy ciała i słów

Znaczenie sygnałów mowy ciała trudno przecenić, wszyscy ulegamy i chłoniemy informacje przekazywane za pomocą komunikacji niewerbalnej.

85% informacji wysyła nasze ciało: postawa, mimika, gesty, kontakt wzrokowy, ton i barwa głosu, odległość w jakiej stoimy albo siedzimy od siebie. To wszystko są informacje wpływające na styl prowadzonej rozmowy i wpływa na charakter i jakość podejmowanych przez szefów decyzji.

Ani postawa nadmiarowej skromności, ani postawa silnego ostrego reagowania nie zagwarantuje, że sukcesu nie osiągniesz, dlatego zdrowe i rozsądne poszukiwanie złotego środka, może zwiększyć szanse na powodzenie podczas rozmowy.

Na podkreślenie zasługuje znajomość zasad autoprezentacji. Pozwalają one w taki sposób prezentować posiadane przez kandydata kompetencje, aby osoba dokonująca analizy i podejmująca decyzje, miała wystarczające argumenty za zatrudnieniem danej osoby w swojej firmie. Pamiętaj, że coraz częściej proces rekrutacji w firmach prowadzony jest przez zewnętrznych konsultantów personalnych.

Największym sprzymierzeńcem autoprezentacji jest pogodne usposobienie, kultura osobista, dojrzałość społeczna, dalej pojawiają się takie elementy jak, kreatywność, komunikatywność, zdolności przekonywania, błyskotliwość.

Specjaliści w zakresie autoprezentacji, wiedzą, jak ważne są rekomendacje, one pozwalają pokazać się w lepszym świetle, uwiarygodniają Twoją pozycję.

Ogromną rolę odgrywa tu doświadczenie w autoprezentacji, pozwala ono dokonać właściwego doboru zachowań w zależności od analizy odbiorcy i celu, jaki sobie stawiasz w kontakcie z przyszłym pracodawcą.

Warto jednak pamiętać, że skuteczna autoprezentacja musi być oparta na faktach, posiadanych kompetencjach. Nadmierna improwizacja może spowodować efekt odwrotny od zakładanego.

Autorka mgr Lidia Świeboda-Toborek z analizy SWOT przeprowadzonej w grupie robi pozytywne przedstawienie, w którym aktorzy obnażają się, ukazując prawdziwe cechy swojej osobowości. Spróbuj zrobić to samo w grupie przyjaciół.